Bị thu hồi đất, phải giải tỏa hoặc phá dỡ nhà ở nhưng chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở – liệu có thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội?
Đây là vấn đề được nhiều hộ gia đình, cá nhân quan tâm khi thực hiện các dự án thu hồi đất, giải phóng mặt bằng.
Theo quy định của pháp luật về nhà ở, hộ gia đình, cá nhân bị Nhà nước thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở thuộc một trong các nhóm đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.
Tuy nhiên, cần hiểu rõ: thuộc nhóm đối tượng được hưởng chính sách không đồng nghĩa với việc đương nhiên được mua nhà ở xã hội. Người đăng ký vẫn phải đáp ứng các điều kiện và có hồ sơ chứng minh theo quy định.
1. Ai thuộc nhóm đối tượng này?
Nhóm đối tượng được đề cập là hộ gia đình, cá nhân bị Nhà nước thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở.
Để xác định có thuộc trường hợp này hay không, cần xem xét các yếu tố:
- Có căn cứ pháp lý về việc Nhà nước thu hồi đất;
- Việc thu hồi đất dẫn đến phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở;
- Chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở;
- Đồng thời đáp ứng các điều kiện khác để được hưởng chính sách nhà ở xã hội theo quy định.
Vì vậy, không phải mọi trường hợp bị thu hồi đất đều thuộc nhóm đối tượng này.
2. Bị thu hồi đất có được mua NOXH ngay không?
Không.
Việc bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở là căn cứ để xác định đối tượng được hưởng chính sách, nhưng để được mua nhà ở xã hội, người đăng ký vẫn phải đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.
Điều kiện về nhà ở
Người đăng ký cần đối chiếu tình trạng nhà ở của mình với các điều kiện về nhà ở để xác định có đủ điều kiện hưởng chính sách hay không.
Điều kiện về thu nhập
Đối với trường hợp pháp luật yêu cầu điều kiện về thu nhập, người đăng ký cần chứng minh mức thu nhập theo quy định hiện hành.
Điều kiện về hồ sơ
Các giấy tờ liên quan đến việc thu hồi đất, giải tỏa, phá dỡ nhà ở và phương án bồi thường cần được kiểm tra để có căn cứ chứng minh đúng đối tượng và điều kiện.
3. Hồ sơ cần chuẩn bị gồm những gì?
Khi dự án nhà ở xã hội chính thức tiếp nhận hồ sơ, người có nhu cầu cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định và hướng dẫn của dự án.
Đối với trường hợp bị thu hồi đất, cần đặc biệt lưu ý các tài liệu liên quan đến:
- Quyết định hoặc văn bản về việc thu hồi đất;
- Hồ sơ thể hiện việc giải tỏa, phá dỡ nhà ở;
- Phương án, quyết định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;
- Tài liệu thể hiện tình trạng chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở;
- Giấy tờ chứng minh điều kiện về nhà ở;
- Giấy tờ chứng minh điều kiện về thu nhập trong trường hợp phải đáp ứng điều kiện này;
- Các giấy tờ khác theo yêu cầu của pháp luật và hồ sơ đăng ký của dự án.
Lưu ý: Thành phần hồ sơ có thể phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Người đăng ký không nên tự chuẩn bị hồ sơ theo kinh nghiệm của người khác mà cần đối chiếu đúng quy định áp dụng cho trường hợp của mình.
4. Quy trình đăng ký mua nhà ở xã hội
Về cơ bản, người thuộc nhóm đối tượng này có thể thực hiện theo các bước:
Bước 1: Xác định đúng đối tượng
Kiểm tra việc thu hồi đất, giải tỏa, phá dỡ nhà ở có thuộc trường hợp được hưởng chính sách nhà ở xã hội hay không.
Bước 2: Kiểm tra điều kiện
Đối chiếu các điều kiện về nhà ở, thu nhập và các điều kiện khác theo quy định.
Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ
Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh đối tượng và điều kiện của người đăng ký.
Bước 4: Theo dõi thông báo của dự án
Khi dự án đủ điều kiện tiếp nhận hồ sơ, chủ đầu tư sẽ công bố thông tin về thời gian, địa điểm và phương thức tiếp nhận.
Bước 5: Nộp hồ sơ
Người có nhu cầu thực hiện nộp hồ sơ theo đúng thời gian và phương thức được công bố.
Bước 6: Chờ xét duyệt và lựa chọn
Hồ sơ được kiểm tra, đối chiếu. Trường hợp số lượng hồ sơ đủ điều kiện lớn hơn số căn hộ được bán, việc lựa chọn người mua được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành.
5. Những điều người bị thu hồi đất cần đặc biệt lưu ý
Trong thực tế, khi Nhà nước thu hồi đất, nhiều người thường chỉ quan tâm đến tiền bồi thường và hỗ trợ mà chưa tìm hiểu đầy đủ về chính sách nhà ở có thể áp dụng cho trường hợp của mình.
Nếu nhà ở bị giải tỏa, phá dỡ và chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở, người dân nên chủ động kiểm tra:
Mình có thuộc nhóm đối tượng được hưởng chính sách NOXH không?
Mình có đáp ứng các điều kiện để mua NOXH không?
Hồ sơ thu hồi đất, giải tỏa và bồi thường đã có đầy đủ căn cứ chứng minh chưa?
Việc kiểm tra sớm giúp người dân chủ động chuẩn bị hồ sơ, hạn chế tình trạng thiếu giấy tờ hoặc phải bổ sung nhiều lần khi dự án bắt đầu tiếp nhận hồ sơ.
KẾT LUẬN
Hộ gia đình, cá nhân bị Nhà nước thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở là một trong những nhóm đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội.
Tuy nhiên, thuộc đối tượng không đồng nghĩa với việc chắc chắn được mua nhà ở xã hội. Người đăng ký vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định và có hồ sơ chứng minh phù hợp.
ĐÚNG ĐỐI TƯỢNG – ĐỦ ĐIỀU KIỆN – ĐÚNG HỒ SƠ
Đây là ba yếu tố quan trọng mà người dân cần kiểm tra trước khi đăng ký mua nhà ở xã hội.
Căn cứ pháp lý: Luật Nhà ở số 27/2023/QH15 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành chính sách nhà ở xã hội hiện hành.
